تاریخ تئوری ۱

تاریخ تئوری ۱
وضعیت دوره
در حال برگزاری
تاریخ تئوری ۱
    • مهلت ثبت نام ۱۳۹۷/۰۹/۱۶
    • تاریخ شروع ۱۳۹۷/۰۹/۱۶
    • تاریخ پایان ۱۳۹۷/۱۲/۲۴
    تاریخ تئوری ۱
    • طول دوره 15 جلسه
    • مدت هر جلسه 3 ساعت
    • روزهای برگزاری جمعه ها
    تاریخ تئوری ۱
    محل برگزاری
    کانون معماران معاصر
    تاریخ تئوری ۱

    شرح دوره:

    این کلاس درآمدی است بر تاریخ تئوری معماری، و ایده‌ها و مفاهیم کلیدی آن را از دوران باستان تا قرن هجدهم مورد بررسی قرار می‌دهد. محتوای دوره بر پیدایش تئوری و دگرگونیِ آن تاکید دارد و بحث‌های اصلیِ گفتمان معماری در دوره‌های مختلف تاریخی را مورد توجه قرار می‌دهد. این دوره تلاش می‌کند تا ضمن بررسی ماهیت اندیشه‌‌ی معماری در هر برش تاریخی، رابطه‌ی آن را با بافت سیاسی، اجتماعی، و فرهنگی هر دوره بررسی کند. شیوه‌ی تدریس کلاس روی ارائه‌های گروهی دانشجویان و بحث‌های گروهی تاکید دارد. متن اصلی مورد استفاده در کلاس، کتاب تاریخ تئوری معماری از ویتروویوس تا امروز نوشته‌ی هانو والتر­ـ­کرافت است. متن‌های جانبی در طول دوره در اختیار شرکت‌کنندگان قرار خواهند گرفت.

    برنامه‌ی کلاس

    جلسه‌ی اول

    درآمد: تئوری معماری چیست؟

    تعیین گروه‌ها (ارائه‌ها از هفته‌ی هشتم آغاز می‌شوند)

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. "درآمد". تاریخ تئوری معماری از ویتروویوس تا امروز. نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴.         ۱۳-۲۱.

     

    جلسه‌ی دوم

    ویتروویوس و تئوری معماری در دوران باستان

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. " ویتروویوس و تئوری معماری در دوران باستان". تاریخ تئوری معماری از ویترووویوس تا امروز. نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴. ۲۱-۳۰.

    جلسه‌ی سوم

    قرون وسطی

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. "سنت ویتروویس و تئوری معماری در قرون وسطی". تاریخ تئوری معماری از ویترووویوس تا امروز.              نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴. ۳۰-۴۱.

    جلسه‌ی چهارم

    لئون باتیستا آلبرتی

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. "لئون باتیستا آلبرتی". تاریخ تئوری معماری از ویترووویوس تا امروز. نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴. ۴۱-۵۱.

    جلسه‌ی پنجم

    قرن پانزدهم

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. "تئوری در قرن پانزدهم پس از آلبرتی". تاریخ تئوری معماری از ویترووویوس تا امروز. نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴. ۵۱-۶۶.

    جلسه‌ی ششم

    رنسانس

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. "سنت ویتروویس در رنسانس". تاریخ تئوری معماری از ویترووویوس تا امروز. نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴. ۶۶-۷۳.

    جلسه‌ی هفتم

    قرن شانزدهم

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. "قرن شانزدهم". تاریخ تئوری معماری از ویترووویوس تا امروز. نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴. ۷۳-۸۳.

    جلسه‌ی هشتم

    پالادیو

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. "پالادیو و اومانیست‌های شمال ایتالیا". تاریخ تئوری معماری از ویترووویوس تا امروز. نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴. ۸۳-۹۳.

    جلسه‌ی نهم

    جنبش ضداصلاحات، باروک، و نئوکلاسیسیزم

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. "جنبش ضداصلاحات، باروک، و نئوکلاسیسیزم". تاریخ تئوری معماری از ویترووویوس تا امروز. نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴. ۹۳-۱۰۹.

    جلسه‌ی دهم

    فرانسه در قرن شانزدهم

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. "فرانسه در قرن شانزدهم". تاریخ تئوری معماری از ویترووویوس تا امروز. نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴. ۱۱۸-۱۲۴.

    جلسه‌ی یازدهم

    فرانسه در قرن هفدهم

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. "سنتز کلاسیک در فرانسه‌ی قرن هفدهم". تاریخ تئوری معماری از ویترووویوس تا امروز. نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴. ۱۲۴-۱۲۸.

    جلسه‌ی دوازدهم

    آکادمی معماری فرانسه

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. "بنیان آکادمی معماری فرانسه و چالش‌های پیش روی آن". تاریخ تئوری معماری از ویترووویوس تا امروز. نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴. ۱۲۸-۱۴۱.

    جلسه‌ی سیزدهم

    روشنگری و معماریِ انقلابی

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. "زیبایی‌شناسی نسبیت‌گرای معماری، روشنگری و معماریِ‌انقلابی". تاریخ تئوری معماری از ویترووویوس تا امروز. نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴. ۱۴۱-۱۶۶.

    جلسه‌ی چهاردهم

    ایتالیای قرن هجدهم

    متن:

    کرافت، هانو­ـ­والتر. "اعانه‌ی ایتالیا به تئوری معماری در قرن هجدهم". تاریخ تئوری معماری از ویترووویوس تا امروز. نیو یورک: انتشارات دانشگاه پرینستون، ۱۹۹۴. ۱۹۴-۲۰۸.

     

    درس‌گفتار "فلسفه‌ی تاریخ معماری"

    مدرس: رضا عسگری

    متولد ۱۳۵۹

    فوق لیسانس تاریخ و تئوری

    معماری،دانشگاه مک

    گیل،مونترال،کانادا

    فوق لیسانس معماری ، دانشگاه آزاد

    اسلامی ، واحد تهران مرکز

    بیش از ۱۰ سال سابقه فعالیت حرفه

    سخنرانی و ارایه مقالات متعدد در

    حوزه طراحی پژوهی در معماری

    سخنرانی در کانون معماران معاصر با

    »عنوان «تئوری معماری و مساله زبان

    سخنرانی در دانشگاه آزاد اسلامی

    ، واحد تهران غرب با عنوان «چهار

    »تعریف تاریخی از معماری

    تر جمه و تالیف در حوزه تئوری

    معماری غرب

    چاپ مقالات متعدد به زبان انگلیسی

    در مجله معماری دانشگاه مک گیل

    همکاری در تهیه و تدوین طرح

    مطالعاتی «هویت شهری اراک «در

    وزارت راه و شهرسازی

     

     

    بسیاری از مفاهیم و پیش‌فرض‌های امروزی ما در مورد معماری (از جمله استقلال دیسیپلین معماری، باور به پیشرفت انسانی، نگاه ما به تکنولوژی و فناوری‌های دیجیتال، رابطۀ معماری با علم، کاربردی و ابزاری شدن تئوری معماری، جستجوی متدولوژی‌های طراحی، فرمالیسم، آوانگاردیسم، هیستوریسیزم، و...) که به‌گونه‌ای ساده‌انگارانه بدیهی فرض می‌شوند، محصولاتی تاریخی‌اند که با آغاز تفکر مدرن شکل گرفته‌اند. آشنایی با تاریخ تکوین و تطور این مفاهیم در چند سده‌ی اخیر، نه تنها به درک بهتر و عمیق‌تر جایگاه امروزی‌مان کمک خواهد کرد، بلکه موجب تقویت دیدگاه انتقادی ما خواهد شد. به علاوه تاریخ به مثابه امری نابهنگام که از پیش‌فرض‌های شناخت‌شناسانه‌ی معاصر تبعیت نمی‌کند، می‌تواند آلترناتیوها و افق‌های فکری جدیدی را پیش روی ما بگشاید.

     

    در این درس‌گفتار با طرح مفهوم جدید تاریخ در دوران مدرن، و با مروری بر مهمترین نظریات در فلسفه و تئوری معماری، به طرح این پرسش‌ها می‌پردازیم: چرا تاریخ می خوانیم؟ شناخت تاریخ چه فواید یا مضراتی می‌تواند داشته باشد؟ تاریخ معماری چه نقشی در پیشبرد گفتمان معماری دارد؟ آیا مطالعۀ تاریخ، می‌تواند امکان شکل‌گیری آلترناتیوی برای آینده را فراهم سازد؟ در فرآیند خلاقانۀ معماری چقدر به تاریخ معماری نیاز داریم؟ روش ما در مراجعه و بازخوانی تاریخ چیست؟ تئوری معماری و تاریخ معماری چه رابطه‌ای با هم دارند؟

     

    طرح کلی درس‌گفتارها بر ارایه‌ی دو جریان موازی در هر دوره‌ی تاریخی استوار است: فلسفه‌ی تاریخ، و تئوری معماری. بنابراین، هر جلسه دو هدف را به طور همزمان دنبال می‌کند: از یکسو با مرور نظریات کلیدی در مورد تاریخ، سعی در تعمیق پرسش‌های فلسفی در مورد تاریخ دارد و از سوی دیگر به بازخوانی تئوری معماری در هر دوره می‌پردازد و نسبت آن را با نگرش تاریخی در آن دوره بررسی می‌نماید. بدین ترتیب در بطن مباحث هر جلسه رابطه‌ی تئوری و تاریخ معماری نهفته است.

     

    سرفصل مطالب دوره:

    -          مفهوم زمان در آگاهی اسطوره‌ای// تئوری معماری یونان پیش از دوره کلاسیک (architecture as techne)

    -          تاریخ‌نگاری یونانی-رومی// تئوری معماری ویتروویوس

    -          تاریخ‌نگاری مسیحی// تئوری معماری قرون وسطا (architecture as mechanical arts)

    -          رنسانس و باززایی تاریخی (ویکو)// تئوری معماری رنسانس (architecture as an art of design)

    -          انقلاب‌های علمی قرن هفدهم و تاریخ‌نگاری دکارتی// مجادله‌ی باستان‌گرایان و مدرن‌ها (کلود پرو، بلوندل)

    -          عصر روشنگری و تاریخ جهانی (ولتر، هیوم، روسو)// تئوری معماری در قرن هجدهم (نئوکلاسیسیزم و historicism، لوژیه و Primitivism، سوسیالیسم تخیلی و utopianism)

    -          پوزیتیویسم و تاریخ‌نگاری قرن نوزدهم// ابزاری شدن تئوری معماری (دوراند و مدرسه پلی‌تکنیک، بوزار و تجدیدحیات‌گرایی)

    -          انقلاب صنعتی و تاریخ به مثابه پیشرفت علمی و تکنیکی//  تکتونیک و معماری مدرن (گیدیون و teleological history، بنهم و عصر دوم ماشین)

    -          تاریخ فلسفیِ رمانتیک‌های آلمانی (هردر، کانت، شیلر، فیخته، شلینگ، هگل)// تئوری معماری در آلمان و معماری به مثابه فضا (برونو زوی)

    -          ماتریالیسم تاریخی مارکس// معماری و یوتوپیا (تافوری)، تولید فضا (لفور)

    -          تاریخ انتقادی و سود مندی و ناسودمندی تاریخ برای زندگی (نیچه)// سورئالیسم در معماری

    -          تاریخ نزد مکتب فرانکفورت و چپ نو (بنیامین، آگامبن، بدیو)// تافوری و operative history

    -          فقر تاریخی‌گری (پوپر)// پست‌مدرنیسم در معماری (ونتوری، آلدو روسی)

    -          گسست‌های شناخت‌شناسانه در تاریخ (فوکو، دریدا، دلوز)// بازگشت آوانگارد (آیزنمن، چومی)

    -          فلسفه‌های وجودی تاریخ در اگزیستانسیالیسم و پدیدارشناسی (هایدگر، هانا آرنت)// معنا در معماری (ژوزف ریکورت، نوربرگ-شولتز)

    -          نسبت تاریخ و روایت در هرمنوتیک و افق معنا (ریکور)// هرمنوتیک به مثابه تئوری معماری (پرز-گومز)

    ترم دوم:

    در این درسگفتار، با مروری بر نظریات مرتبط با زبان و معنا در معماری، بهخصوص از دهۀ ۰۶۹۱ به بعد، به طرح این پرسشها میپردازیمآیا معماری، هنری بازنمایانهیا representational است؟ آیا معماری نوعی زبان یا ساختار نشانهای است؟ و اگر هست، آیا زبانِ معماری، قراردادی و فرهنگی است و یا بر عوامل وجودیِجهانشمول و فرافرهنگی استوار است؟ آیا اساساً معماری حاوی معنا است؟

    بناهای معماری چگونه معنا مییابند یا بهعبارت دیگر روشهایی که معماری با ما سخن میگوید، کدامند؟ در ادامه، با اتکا به دستاوردهای اخیر علومِ شناختی یا cognitive science و تحولات بنیادینی که در درک ما از کارکرد مغز و درنتیجه در مفاهیم خرد، زبان و معنا به وجود آمده، به طرح ناکارآمدیِ تئوریهای زبانشناسانهایخواهیم پرداخت که سعی در تقلیل معماری به قواعد زبانی یا به یک سیستم نشانه شناختی دارند و بر لزوم گذار از پارادایم نشانهشناختی و اتخاذ رویکردی جسمانی درمعنا سخن خواهیم گفت و به بحث از توانشهای معمارانه در سه سطح خواهیم پرداخت:
    عناصر
     معماری در نسبت با توانشهای ادراکی  perceptual affordances آنها؛

     بازتعریف مفاهیم فضایی پایه در نسبت با طرحوارههای تصویری  image schemata

     بازتعریف اتمسفر

    در رابطه با توانشهای احساسی معماری ) emotional affordances .)

     

    مروری بر تئوریها و نظریات قرن بیستم:

    -          نشانهشناسی و انقلاب زبانشناختی در قرن بیستمسوسور، پیرس، موریس و فرمالیستهای روس

    -          ساختارگرایان فرانسوی )لوی استروس، فوکو، بارت، لاکان و...(

    -          دیکانستراکشن و پسا ساختارگرایی )دریدا، باتای، دلوز، و...(

    -          هرمنوتیک )گادامر، دیلتای، آیزر و...(

    -          ژوزف ریکورتمعنا و ساختمان ۰۶۹۱

    -          نوربرگ شولتزنیات در معماری ۰۶۹۳ ، معنا در معماری غرب ۰۶۹۱

    -          ژرژ برد و چارلز جنکزمعنا در معماری ۰۶۹۹

    -          اومبرتو اکوعملکرد و نشانه، نشانهشناسی معماری ۰۶۹۱

    -          کریستوفر الکساندریادداشتهایی بر ترکیب فرم ۰۶۹۱ ، زبان الگو ۰۶۹۱

    -          آیزنمنمبنای فرمال معماری مدرن ۰۶۹۳

    -          رابرت ونتوریپیچیدگی وتضاد ۰۶۹۹

    -          جان سامرسونزبان کلاسیک معماری ۰۶۹۳

    -          چارلز جنکززبان معماری پست مدرن ۰۶۹۹

    -          برونو زویزبان مدرن معماری ۰۶۹۱

     

    آشنایی با دستاوردهای علوم شناختی و عصبشناسی معاصر

    -           انتقاد به logocentrism

    -          لزوم تجدید نظر در مفاهیم خرد، زبان و معنا

    -          جرج لیکاف و مارک جانسون: Philosophy in the Flesh: The Embodied Mind

    -          هانری فرانسیس مالگریو: The architect's brain: Neuroscience, creativity, and architecture

    -          لارنس بارسالو: simulation semantics و Grounded cognition

    -          آشنایی با تئوری ۱Es دربارۀ ذهن: Embodied ، Embedded ، Enacted ، و Extended

    -          آشنایی با مفاهیم: affordance و image-schemata

    -          اریک لاندوفسکیمعنا بهمثابۀ تجربۀ زیسته

     

    معنا در معماری

    -          بازتعریف عناصر معماری در نسبت با توانشهای ادراکی آنها

    -          هنری پلامرکنش و عمل در فضا در مقابل spectatorism یا Voyeurism

    -          بازتعریف مفاهیم فضایی پایه در نسبت با طرحوارههای تصویری

    -          مروری بر مفهوم فضا در تئوری معماریاز اگوست